Hoe komt een generatiefoto tot stand? Zo maak ik het beeld

Een generatiefoto ontstaat bij mij niet doordat iedereen tegelijk voor de camera staat. Ik fotografeer elke generatie apart voor een zwarte achtergrond, in zwarte bovenkleding, en voeg de gezichten daarna in Photoshop samen tot één zwart-wit beeld. Dat klinkt technisch, maar het is precies de reden dat het portret rustig blijft en dat je in één oogopslag de gelijkenis tussen drie of vier generaties ziet.

Op deze pagina lees je hoe dat werkt, van de eerste opname tot de laatste bewerking, zodat je weet wat je krijgt voordat je boekt.

Iedereen wordt apart gefotografeerd

In de studio kom je met het hele gezelschap binnen, maar voor de camera sta je één voor één. Ik neem per persoon de tijd voor de houding van het hoofd, de stand van de schouders en de blik. Geen gehaast, geen groep die achter me staat te wachten tot het eindelijk goed is.

Dat heeft een praktische reden. In een groepsopname is er altijd iemand die knippert, wegkijkt of net op dat moment lacht terwijl de rest serieus staat. Bij vier generaties is de kans dat één opname voor iedereen klopt vrijwel nul. Door apart te fotograferen kies ik van elke persoon de opname waarop hij of zij er het beste op staat.

Er is nog iets. Een overgrootmoeder van in de tachtig en een kleinkind van vier hebben een heel ander tempo. Apart fotograferen betekent dat de jongste niet stil hoeft te staan terwijl ik met de oudste bezig ben, en dat de oudste kan zitten en tussendoor even kan rusten.

Zwarte bovenkleding en een zwarte achtergrond

Iedereen draagt zwarte bovenkleding. Dat is het uitgangspunt van een generatieportret; het is wat het beeld mogelijk maakt.

De achtergrond in de studio is zwart. Als de kleding dat ook is, loopt de schouderlijn zacht over in het donker en blijft er één ding over waar je oog naartoe gaat: het gezicht. Geen kraagje dat afleidt, geen kleur die de aandacht opeist, geen print die de blik vasthoudt. Alleen de trekken die van de één naar de ander zijn doorgegeven.

Je mag je eigen zwarte bovenkleding meenemen, effen zwart, zonder opdruk of logo. In de studio liggen zwarte T-shirts te leen, dus als iemand niets passends heeft is dat opgelost voordat je binnenkomt.

Samenvoegen in Photoshop

Na de shoot kies ik per persoon de sterkste opname. Dan begint het werk aan de tafel: ik zet de gezichten in één beeld en stem ze op elkaar af.

Daarbij let ik op een paar dingen. De lichtrichting moet bij iedereen hetzelfde zijn, anders valt bij de één de schaduw links en bij de ander rechts en gaat het beeld wringen. De hoofden moeten qua formaat in verhouding staan. En de onderlinge afstand bepaalt hoe het portret voelt: staan de gezichten te ruim, dan valt het beeld uiteen; staan ze te dicht, dan wordt het onrustig.

Omdat ik per persoon werk, kan ik dat allemaal nauwkeurig doen. In een groepsopname is de opstelling al vastgelegd op het moment dat ik afdruk.

Waarom zwart-wit

Het eindresultaat is zwart-wit. Kleur vertelt je in wat voor jaar een foto is gemaakt; het jasje, de tint van het haar, de mode van dat moment. Zwart-wit haalt die laag weg en laat de vorm over: de lijn van een neus, de stand van de ogen, de vorm van een mond.

Dat is precies wat een generatieportret moet doen. Vier gezichten uit vier verschillende tijden, in hetzelfde licht en dezelfde tonen, zodat je ziet wat ze delen in plaats van wat hen scheidt.

Wat dit betekent bij drie of vier generaties

Hoe meer generaties, hoe meer de werkwijze zich terugbetaalt.

Bij drie generaties, bijvoorbeeld oma, moeder en dochter, zit de gelijkenis vaak in één duidelijke lijn die je meteen ziet. Bij vier generaties wordt het interessanter. Dan zie je soms dat een trek een generatie overslaat en bij de achterkleindochter weer opduikt. Juist doordat de gezichten in hetzelfde licht naast elkaar staan, valt zoiets op.

Praktisch betekent het ook dat de dag te overzien blijft. Vier generaties in één opname regisseren is een oefening in geduld voor iedereen. Vier mensen na elkaar fotograferen is rustig werk, en die rust zie je terug in het beeld.

Wat je van de shoot mag verwachten

Je komt met het hele gezelschap naar de studio. Ik fotografeer iedereen apart voor de zwarte achtergrond, in zwarte bovenkleding. Daarna maak ik er in Photoshop één zwart-wit portret van.

De verbondenheid tussen de generaties zit niet in een arm om een schouder; die zit in de gezichten zelf, naast elkaar in hetzelfde licht. Dat is wat er later aan de muur hangt, in fine art print of op plexiglas.

Herinneringen ontstaan nu, niet later. Wil je weten wanneer er plek is in de studio, stuur me dan een bericht met hoeveel generaties je in beeld wilt brengen.